top of page

Ameliyat Sonrası Ağrı İçin Hemşirelik Bakım Planı

Yazarın fotoğrafı: onur ekici
onur ekici
13 Kas
3 dakikada okunur

Bir hasta yatakta dinlenirken ağrısını 10 üzerinden 3 olarak tarif ediyor. Yatak kenarına oturmaya çalıştığında aynı ağrı 7’ye çıkıyor ve hareketi yarıda bırakıyor. Vardiya notunda yalnızca “ağrı 3/10” yazıyorsa, sonraki ekip hastanın kalkarken neden yardıma ihtiyaç duyduğunu göremez. Ameliyat sonrası bakım planında ağrının şiddeti kadar, hangi hareketi ne ölçüde kısıtladığı da değerlendirilir.

Varsayımsal vaka ve ilk değerlendirme

Karın ameliyatı sonrası ilk gününde olan yetişkin bir hasta serviste izleniyor. Dinlenirken kesi çevresindeki ağrısını 3/10, ekip gözetiminde yatak kenarına oturmayı denerken 7/10 olarak bildiriyor. “Hareket edince artıyor, o yüzden kalkmayı ertelemek istiyorum” diyor. Bu vaka hemşirelik öğrencileri için kurgulanmıştır.

Öğrenci önce hastadan ağrının yerini, ne zaman başladığını, nasıl hissedildiğini ve son ölçümden beri değişip değişmediğini anlatmasını ister. Kullanılan sayısal ölçeği açıklar ve ağrıyı istirahatte ve ekipçe uygun görülen hareket sırasında ayrı ayrı kaydeder. Gözlenen hareket de not edilir. Örneğin “yatak kenarına oturmaya çalışırken 7/10” kaydı, yalnızca “hareketle ağrı” yazmaktan daha açıklayıcıdır.

Hasta hareketi yarıda bıraktığında neyin engel olduğunu sormak gerekir. Ağrının yanı sıra baş dönmesi veya bulantı tarif ediyor mu? Hareketin kesi bölgesine zarar vereceğinden kaygılanıyor mu? Bu bilgiler, girişimin hangi ihtiyaca yönelik olacağını belirler. Öğrenci gözlemlerini sorumlu hemşireyle paylaşır ve hastanın ameliyat sonrası hareket planını birlikte gözden geçirir.

Bakım sorunu ve ölçülebilir hedefler

Bu vakadaki bakım sorunu, ameliyat sonrası ağrının yatak kenarına oturmayı kısıtlamasıdır. Başlangıç kayıtları, hastanın ağrı bildirimi ve hareketi yarıda bırakmasıdır. Bakım hedefi hastayla konuşularak belirlenir. Örneğin ilk vardiya sonuna kadar, ekip uygun gördüğünde hasta belirlenen destekle bir kez yatak kenarına oturmayı deneyebilir. Hasta bu hareket sırasında 4/10 veya altını kendi kabul edilebilir ağrı hedefi olarak belirlemiş olsun. Bu sayı vakaya özgü bir örnektir.

Aynı vardiya içinde hasta, ağrı arttığında veya hareketi tamamlayamadığında ekibe nasıl haber vereceğini söyleyebilmelidir. Böylece plan üç ayrı gözlem içerir. Hastanın bildirdiği ağrı, planlanan hareketin gerçekleşip gerçekleşmediği ve yardım isteme yolunun anlaşılması ayrı ayrı kaydedilir.

Girişimler ve gerekçeleri

Ağrıyı aynı ölçek ve benzer hareket koşullarıyla yeniden değerlendirin. İlk ölçüm yatakta, ikinci ölçüm oturma sırasında yapıldıysa puanları koşullarıyla birlikte okuyun. Ağrının beklenmedik biçimde şiddetlenmesi veya yeni belirtilerin eşlik etmesi durumunda sorumlu ekibe bildirin. Bu kayıt, ağrının seyrini ve planın yeniden değerlendirilmesi gereken anı gösterir.

Ağrı kontrolü için ekipçe belirlenen uygulamaları kurum protokolü ve hasta planı çerçevesinde yürütün. Sonraki değerlendirmeyi uygulamanın türüne ve protokole göre planlayın. Beklenen rahatlamayı, uyanıklık ve solunum gibi ilgili güvenlik gözlemlerini kaydedin. Klinik ekip uygun görüyorsa hareket denemesini hastanın hazır olduğu zamana planlayın. NICE, ameliyat sonrası ağrı yönetiminde öksürme ve hareket etme gibi işlevlerin yeniden kazanılmasını gözetir [1].

Hastayla hareketin nasıl yapılacağını, kimden destek alacağını ve rahatsızlık artarsa ne söyleyebileceğini konuşun. Ekibin izin verdiği sınırlar içinde rahat bir pozisyon ve gerekli desteği sağlayın. Öğrenci, hareket denemesinin nasıl geçtiğini hastanın kendi anlatımıyla birlikte kaydeder. Bu bilgi, sonraki vardiyanın aynı hareketi hangi koşullarda yeniden değerlendireceğini netleştirir.

Vardiya sonunda planı nasıl değerlendiririz?

Örneğin tekrar değerlendirmede hasta istirahatte 2/10, oturma sırasında 5/10 ağrı bildirsin. Ekip desteğiyle yatak kenarına oturabilmiş ve ağrı artınca bunu söylemiş olsun. Bu durumda hareket ve iletişim hedefleri karşılanmıştır. Hastanın belirlediği hareket sırasındaki ağrı hedefi ise henüz karşılanmamıştır. Kayıtta hangi hedefe ulaşıldığı ve sonraki vardiyada neyin yeniden değerlendirileceği açıkça belirtilir.

Günübirlik cerrahi sonrası iyileşmeyi izleyen POPPY çalışmasında, ağrı şiddeti ilk hafta azalırken yedinci günde işlev verisi bulunan 4.854 katılımcının 1.279’u ağrının günlük etkinliklerini hâlâ kısıtladığını bildirdi [2]. Bu çalışma kurgudaki yatan hastadan farklı bir grubu izledi. Eğitim açısından, aynı değerlendirmede hem “Ağrınız kaç?” hem de “Ağrı yüzünden hangi hareketi yapamadınız?” diye sormanın neden anlamlı olduğunu gösteren bir örnek sunuyor.

Kaynaklar

 
 
 

Son Yazılar

Hepsini Gör

Yorumlar


İnsanı İhmal Eden Her Sistem Çökmeye Mahkûmdur.

Onurhan Ekici

bottom of page